Het nieuwe wij deel 2

Het einde van een relatie is een soort aardbeving.  Alles schud flink door elkaar om daarna op een andere plek te vallen. Dit nieuwe “normaal” is voor iedereen wennen, voor jou als ouder, maar zeker ook voor kinderen.

Ik weet uit mijn eigen ervaring dat er geen ‘perfecte’ manier is om te navigeren door het proces van een scheiding heen. Het is alsof je probeert te navigeren terwijl je eigen kompas het ook even niet doet. Maar wat ik heb geleerd is dat kinderen niet vragen om een perfect uitgestippelde route, ze vragen om een veilige plek terwijl het soms om hen heen stormt.

1. De 'Waarom' hoeft geen boekwerk te zijn

Toen ik voor het eerst probeerde uit te leggen waarom we uit elkaar gingen, merkte ik dat ik te veel zocht naar rechtvaardiging, uitleg, woorden. Maar onderaan de streep heeft een kind vooral duidelijkheid nodig.

• Houd het simpel: Focus op de verandering in de liefde tussen de ouders, niet op de schuldvraag, verwijten etc.
• De essentie: "Papa en mama kunnen niet meer op een fijne manier samenwonen, maar we blijven wel voor altijd samen jullie ouders."
• Duidelijkheid: Er zijn meer dan genoeg verhalen van kinderen die jaren later nog denken en hopen dat het allemaal weer goed komt en dat hen ouders weer bij elkaar komen. Nu zal die hoop wellicht altijd voor een klein deel in je kind blijven, maar het denken wordt vaak ook veroorzaakt door dat we onbewust vermijden om duidelijk te zijn. We zijn bang dat het onze kinderen pijn doet om heel duidelijk te zeggen dat het niet meer goed gaat komen tussen papa en mama, maar als we dit vermijden te doen geven we onbewust de boodschap mee dat deze scheiding waar ze nu doorheen gaan een tijdelijk iets is. Duidelijkheid is dan ook een harde boodschap maar wel eentje die zorgt voor afsluiting en daarna dus ook voor een kind ruimte geeft om verder te gaan.

2. Kijk verder dan woorden

Kinderen uiten hun verdriet vaak niet in woorden, maar in gedrag. De een wordt stil, de ander wordt opstandig of gaat ineens weer bedplassen.

• Kijk verder dan wat je ziet: Als ze boos zijn over een kapot speeltje, huilen ze vaak eigenlijk om iets heel anders. Misschien missen ze de andere ouder, hebben ze verdriet om de scheiding, vinden ze het lastig om hun koffer te moeten pakken, etc.
• Erkenning: Zeg letterlijk: "Ik zie dat je het even heel moeilijk vindt, en dat is oké. Ik ben er." Soms is een knuffel krachtiger dan duizend verklaringen en uitleggen.

3. De loyaliteitsstrijd vermijden

Dit is misschien wel het moeilijkste punt. Zelfs als je je gekwetst voelt door je ex-partner , is die persoon nog steeds de helft van de identiteit van je kind. Als je dus de andere ouder bekritiseert of negatief over haar of hem praat raakt dit je kind diep.

• Praat niet zwart-wit: Als je de andere ouder bekritiseert, bekritiseer je in de ogen van het kind ook een deel van henzelf.
• Geef toestemming: Laat je kind weten dat ze net zoveel van de ander mogen houden als van jou. Dat haalt een enorme last van hun kleine schouders. Ook als er eventueel een nieuwe partner in het spel is helpt het enorm om hier positief over te praten, kinderen voelen altijd enorm veel loyaliteit naar hen ouders, door positief te spreken geef je hen onbewust “toestemming” om de nieuwe partner ook lief te vinden en een band op te bouwen. En uiteindelijk draagt dit ook bij aan het geluk van je kind.

4. Creëer duidelijkheid op vlakken waar het wel kan

In een tijd waarin alles veranderd hebben kinderen heel erg veel behoefte aan duidelijkheid. Nu kan juist tijdens het proces van een scheiding heel erg veel onduidelijk blijven. Juist dan is het belangrijk om te kijken wat je wel voorspelbaar kunt maken en houden, hier zijn enkele tips!

•  Het bedtijd-ritueel
• Een knuffel of speelgoed dat overal mee naar toe gaat
• De hobby’s van je kind, plan een vast moment om bijvoorbeeld samen te verven. Als je dit op een vaste dag en tijd doet is dit weer een nieuw “anker” voor hen in stormachtige tijden.
• Grenzen, vaak zijn we geneigd om ineens heel veel toe staan omdat we ons schuldig voelen over wat de scheiding met onze kinderen doet. Maar juist door dat er dan minder grenzen zijn word het voor kinderen lastiger. Grenzen zijn duidelijk en voorspelbaar en in een tijd waarin alles veranderd zijn ze harder nodig dan ooit en bieden ze houvast.
•  

Mijn tip: Introduceer een 'overdracht-ritueel'. Een vast muziekje in de auto of een beker warme chocolademelk als ze weer terugkomen zorgt voor herkenning en geeft daarnaast ook even de tijd om te landen. Het maakt de overgang van de ene naar de andere ouder tot een vast en vooral voorspelbaar ritueel. Hier doen we altijd eerst met de kat knuffelen als ze weer bij mij terug komen. Het is een vast ritueel geworden waarbij we alle drie op de bank zitten en de kat wordt overladen met knuffels terwijl de kinderen “landen” met wat drinken en wat lekkers. Het lijkt klein en onbelangrijk, tot ik ging merken dat ze als ze weer terugkomen nu automatisch eerst op de bank met de kat gaan zitten, het is hen manier van schakelen, het is een routine, het is duidelijk en voorspelbaar.

5. De 'Brievenbus' voor onuitgesproken woorden

Soms is de spanning of het verdriet te groot om hardop uit te spreken. Kinderen willen je vaak sparen; ze zien dat jij het ook zwaar hebt.

• De tip: Zet een mooi doosje neer of hang een schriftje aan de deur van hun kamer. Spreek af: "Als je iets dwarszit wat je niet durft te zeggen, schrijf het op of teken het." En dan kunnen we het er later over hebben. Vooral dat er later over hebben is belangrijk. Op deze manier zorg je namelijk dat de meest heftige emoties eerst de tijd hebben gehad om te kunnen zakken en daarna is er zoveel meer ruimte voor een gesprek. Spreek af op een vast moment in de week samen even naar het schriftje te kijken en probeer dan zonder druk in gesprek te raken over dat wat lastig is.
• Waarom het werkt: Het haalt de druk van het directe gesprek af en geeft ze een veilige uitlaatklep zonder dat ze jouw reactie direct hoeven te zien. Vervolgens kun je als ouder eerst even goed op je laten inwerken wat ze geschreven hebben en waar ze nu eigenlijk echt mee zitten. Op deze manier kan ook jouw emotie eerst zakken voordat je met je kinderen in gesprek gaat over vaak toch wel beladen onderwerpen.

6. Geef ze regie over hun eigen 'eiland'

In een scheiding wordt er veel vóór kinderen beslist: waar ze wonen, wanneer ze verhuizen, bij wie ze eten. Dat machteloze gevoel is zwaar. Ze hebben het gevoel dat ze niks meer te zeggen hebben en voelen zich soms ongezien en ongehoord. Dit is een gevoel dat je ten alle tijden weg wil nemen bij je kind.

• De tip: Laat ze (binnen grenzen) de baas zijn over hun nieuwe kamer. Welke kleur  willen ze graag op de muur? Waar komt het bed? Op deze manier voelen ze en een stukje regie in een periode waarin ze het gevoel hebben dat alles hen maar overkomt, en daarnaast helpt het ook meteen om te wennen aan de “nieuwe” plek bij papa of mama.
• Het effect: Door ze keuzes te geven, voelt de nieuwe plek niet als een 'opgelegde ruimte', maar als hun eigen veilige territorium.
• Laat ze waar mogelijk een activiteit kiezen: het kan enorm helpen om ze op een vast moment in de week een activiteit te laten kiezen, of bijvoorbeeld op een vaste dag in de week te laten kiezen wat jullie die avond eten. Op die manier hebben ze het gevoel daar controle over te hebben en voelen ze zich ook gezien en gehoord in dit alles.

7. De kunst van het 'Niet-Vragen'

Wanneer kinderen terugkomen van de andere ouder, is onze natuurlijke neiging om te vragen: "Wat heb je gedaan? Was het leuk? Wat heb je gegeten?" Voor een kind voelt dit soms als een kruisverhoor of een loyaliteitstest. Dit wil je echt ten alle tijden voorkomen. Daarom is het ook zo van belang om ondanks de scheiding toch een basis van vertrouwen met de andere ouder op te bouwen of te behouden, op die wijze hoef je deze vragen ook niet te stellen en ervaart je kind dat het “goed” is.

• De tip: Vertel eerst iets over jouw eigen weekend (zonder te laten merken dat je ze vreselijk miste, want dat geeft ze schuldgevoel). Zeg daarna simpelweg: "Ik ben blij dat je er weer bent”
• De rust: Dit geeft ze de ruimte om te landen in jouw wereld zonder de andere wereld te kort te doen. Voor hen zijn beide werelden hen leven en hoe lastig het ook is, als ouder maak jij nog maar onderdeel uit van één van de twee. Het is zo belangrijk om je dus wel goed te beseffen dat je kind twee werelden heeft en dat beide voor je kind heel veel waarde hebben.

8. Bewaar de geschiedenis

Een scheiding voelt vaak als een streep door het verleden, maar voor een kind is hun geschiedenis één geheel. Ook het verleden doet er nog toe, de andere ouder is immers ook een onderdeel van wie ze zijn.

• De tip: Gooi niet alle foto’s van het complete gezin weg. Maak voor je kind een eigen fotoalbum van 'vroeger'. Zo zien ze dat ook dit geweest is en er gewoon nog mag zijn, het is immers hen jeugd en verleden. Dat hoeft niet weggewist te worden omdat de toekomst er nu anders uitziet.
• De boodschap: Je laat zien dat de mooie momenten van toen nog steeds waar zijn. Dat hun babytijd en vroege jeugd niet gewist zijn omdat papa en mama nu apart wonen. Toekomst en verleden zijn twee hele verschillende dingen zonder aan elkaar af te doen.

9. De 'Tien-Minuten-Check-In'

In de chaos van een verhuizing of een nieuw ritme schiet de échte verbinding er weleens bij in.

• De tip: Introduceer een vast momentje, bijvoorbeeld vlak voor het slapengaan, waarbij je alleen maar luistert. Geen advies, geen corrigerende opmerkingen over hun gedrag die dag, alleen maar: "Hoe voelde jij je vandaag? “
• Het anker: Dit creëert een voorspelbaarheid die goud waard is in een onvoorspelbare tijd. Daarnaast geeft het je kind de ruimte en de rust om zonder afleiding gewoon over de dag te vertellen. En juist dat “gewone” is zo ontzettend belangrijk in een tijd waarin eigenlijk niets “gewoon” meer is.

Nog een klein advies van hart tot hart

Het is oké als je een keer huilt waar ze bij zijn. We zijn immers ook maar gewoon mensen en ook als ouder ervaren we veel gevoelens rondom een scheiding. Door kinderen je eigen gevoelens te laten zien laten we ze onbewust ook meteen zien dat het ook voor hen oké is om hen gevoelens rondom de scheiding te delen, om er soms verdrietig of boos over te zijn. Maar let op, het is ook heel belangrijk dat je hier niet in blijft hangen, dat ze ook zien dat deze emoties komen en ook weer gaan. Dat ze niet enkel maar een verdrietige ouder zien. Er zit zoveel kracht en waarde in het laten zien van onze kwetsbaarheid maar zeker ook in het laten zien van onze kracht!

Als kinderen zien dat je hier als ouder op een gezonde manier mee omgaat dan geeft dat hen zoveel vertrouwen en rust. Toen mijn dochter mij een keer zag huilen vroeg ze “Ben je verdrietig om de scheiding mama” Ik heb toen ook eerlijk geantwoord, “Ik ben verdrietig om alles wat anders wordt, maar ik kan goed voor mijzelf zorgen en ook goed voor jou, en mijn verdriet gaat ook weer over en ondanks dat ik verdrietig ben vind ik wel dat het zo beter is voor iedereen”

Op deze manier liet ik haar zien dat mijn verdriet van dat moment niet betekende dat ik er niet voor haar kon zijn, en daarnaast dat het verdriet niet betekende dat ik de nieuwe situatie niet accepteerde, want als jij als ouder dit niet doet kan je kind het ook niet.

Een laatste gedachte voor jou

Vergeet niet: je kunt niet schenken uit een lege kan. Wees mild voor jezelf. Er zullen dagen zijn dat je het geduld verliest of zelf in tranen uitbarst waar de kinderen bij zijn. Dat is niet erg. Het laat hen zien dat emoties er mogen zijn en dat je er samen weer bovenop komt.

Je hoeft dan ook geen superheld te zijn. Een liefdevolle, aanwezige ouder is meer dan genoeg. En vergeet vooral nooit dat je kinderen twee ouders hebben, altijd, overal, een vader en een moeder, die beide onderdeel van hen leven zijn en blijven, en waar ze beide heel veel van houden en loyaal aan zijn. Geef dit de waarde die het verdiend zodat je kind dit ook kan doen.

Zit je momenteel midden in een lastige fase wat betreft de praktische planning, of heb je behoefte aan meer tips over hoe je het gesprek specifiek met een bepaalde leeftijdscategorie voert? Houdt onze pagina dan goed in de gaten want de komende weken delen we meer tips en praktische adressen waar je terecht kunt voor hulp rondom een scheiding. Heb je tips of wil je zelf jouw eigen verhaal delen? Stuur dan even een mailtje naar communicatie@oudershw.nl

* Benieuwd naar deel 1 van onze blogserie "Het nieuwe wij" deze vind je hier -> https://www.oudershw.nl/interessant-voor-ouders/relaties/scheiden-/3214472.aspx?t=Het-nieuwe-wij